Hulp met OC: Veelgebruikte zinnen en buzzwoorden

9 minuten lezen

OC is de afkorting van ondersteunde communicatie. OC-systemen zijn hulpmiddelen en programma’s voor mensen die niet (meer) in staat zijn om via spraak te communiceren. Er zijn veel termen en concepten die we vaak gebruiken als we het over OC hebben. We noemen ze ook wel onze “OC-buzzwoorden”. We geven hier een overzicht van alle OC-buzzwoorden, met een korte uitleg en links naar pagina’s met meer informatie.

OC-buzzwoorden

OC Mensen die gebruik maken van OC Vaardigheden veronderstellen Altijd beschikbaar
Low-tech / High-tech OC Multimodale communicatie Kernwoorden Randwoorden
Alfabet Communicatieve functies Uitgebalanceerd en robuust vocabulaire Kernwoorden-kaarten
Activiteiten-kaarten Communicatie-partner Wachttijd Betekenis geven
Modelleren Reactie strategieën Aanwijzingen Motorische planning
Toegankelijke communicatie Parttime OC-gebruik OC-mentoren

OC

OC

OC staat voor ondersteunde communicatie. OC-systemen zijn hulpmiddelen en programma’s voor mensen die tijdens het communiceren niet op hun spraak kunnen vertrouwen. Met OC kan iemand zeggen wat hij of zij wil, waar, wanneer en tegen wie dan ook.

Meer informatie over OC


Mensen die gebruikmaken van OC

Gebruikers van OC

OC-gebruiker

Iemand die op verschillende manieren communiceert, waaronder met een OC-systeem, wordt meestal een OC-gebruiker genoemd.

OC-leerling

Een OC-leerling is een OC-gebruiker die nog aan het leren is hoe hij of zij een OC-systeem kan gebruiken om te communiceren. OC-leerlingen hebben vaak andere technieken nodig om hun communicatie te ondersteunen dan onafhankelijke OC-gebruikers.

Lees meer over de verschillende soorten OC


Vaardigheden veronderstellen

Vaardigheden veronderstellen

Iedereen heeft iets te vertellen. Iedereen is in staat om te leren.

Wanneer we vaardigheden veronderstellen, dan:

  • Bieden we kansen
  • Gebruiken we de juiste OC-middelen
  • Geven we communicatie de tijd om tot stand te komen

Lees meer over het veronderstellen van vaardigheden


Altijd beschikbaar

Altijd beschikbaar

We moeten zorgen dat een omgeving altijd de ruimte creëert om een OC-systeem te gebruiken. Als we makkelijk en snel bij onze OC-systemen kunnen, kun je altijd beginnen met communiceren.

Stop het niet weg in een tas of kast. Houd de batterij opgeladen. Zorg dat je het altijd bij de hand hebt. Neem of leg OC niet weg.

Lees meer over praktische manieren om altijd een OC-systeem bij de hand te hebben


Low-tech/High-tech OC

Low-tech/High-tech OC

Bij een high-tech OC-systeem maak je gebruik van een iPad of ander elektronisch apparaat, dat over een digitale stem beschikt en hardop spreekt. Lowtech OC-systemen zijn geprinte communicatieboeken en kaarten. Deze systemen worden ook ‘papieren OC-systemen’ of ‘light-tech OC-systemen’ genoemd. Ze zijn niet minder belangrijk of alleen voor beginnende OC-gebruikers: iedereen kan baat hebben bij zowel high-tech als light-tech OC-systemen.

Lees meer over high-tech en light-tech OC-systemen (Engelstalig)


Multimodale communicatie

Multimodale communicatie

Multimodale communicatie verwijst naar de verschillende manieren waarop we communiceren. OC-gebruikers maken vaak gebruik van diverse communicatiemethoden. We accepteren en respecteren alle manieren waarop zij communiceren.

Zij communiceren bijvoorbeeld door:

  • spraak
  • lichaamstaal en gezichtsuitdrukkingen
  • gebaren en gebarentaal
  • wijzen en kijken
  • laten zien
  • een communicatieapparaat, -boek of -kaart
  • plaatjes en foto's in een catalogus, tijdschrift, apparaat of boek
  • typen en spellen
  • online (social media, e-mail, blog)
  • emoji’s

Lees meer over diverse communicatiemethodes


Kernwoorden

Kernwoorden

Kernwoorden zijn de bouwstenen van taal. Ze geven een boodschap betekenis.

In plaats van alleen ‘auto’ zeggen en hopen dat iemand begrijpt wat ik bedoel, kan ik bijvoorbeeld zeggen ‘Waar auto?’, ‘Ik speel auto’, ‘Hij heeft nieuwe auto’, ‘Wij zijn in auto’, enzovoorts.

Door kernwoorden te leren, krijgen OC-gebruikers meer kracht en flexibiliteit in hun taalgebruik.

Lees meer over kernwoorden (Engelstalig)


Randwoorden

Randwoorden

Met randwoorden kunnen OC-gebruikers meer details toevoegen aan hun boodschap.

Ik kan niet alleen zeggen “Ik vind dit lekker”, maar ook “Ik vind deze pizza met ham en ananas lekker.”

We moeten de tijd nemen om persoonlijke randwoorden toe te voegen, zodat ze op het apparaat van de OC-gebruiker staan opgeslagen.

Lees meer over randwoorden


Alfabet

Alfabet

Elk OC-systeem moet een alfabet hebben. Leren typen om te communiceren geeft mensen de kans om alles te zeggen, met slechts 26 letters. Zelfs OC-gebruikers die nog niet kunnen lezen of schrijven zouden zo snel mogelijk moeten beginnen experimenteren met het gebruik van een toetsenbord. Zorg er dus voor dat er ook een alfabet op het OC-systeem staat.

Lees meer over het alfabet en leren lezen en schrijven


Communicatieve functies

Communicatieve functies

We hebben dagelijks allerlei redenen om te communiceren. Deze redenen noemen we communicatieve functies, en we kunnen ze aanleren door te modelleren. Geef je OC-gebruiker zo veel mogelijk redenen om te communiceren!

Lees meer over communicatieve functies en download onze GRATIS communicatieve functies-poster


Uitgebalanceerd en robuust vocabulaire

Uitgebalanceerd en robuust vocabulaire

Alle OC-systemen hebben een degelijk vocabulaire nodig met een grote woordenschat. Er moet een balans zijn tussen kernwoorden, randwoorden en het alfabet.

Een gebalanceerd en robuust OC-systeem geeft ons de mogelijkheid om met verschillende redenen te communiceren.

Lees meer over de benodigdheden van OC-vocabulaires en bekijk een filmpje hierover (Engels, Nederlandse ondertiteling)


Kernwoordenkaarten

Kernwoordenkaarten

Kernwoordenkaarten zijn een papieren versie van ons OC-systeem, die we overal en altijd kunnen gebruiken. Elke kaart bevat kernwoorden, waarmee we over van alles kunnen communiceren.

Download de gratis kernwoordenkaarten


Activiteitenkaarten

Activiteitenkaarten

Activiteitenkaarten bevatten alle woorden die je nodig hebt voor een specifieke activiteit. Deze zijn handig in bepaalde situaties, zoals buitenspelen, naar het strand gaan of als je voor het eerst iets nieuws of onbekends gaat doen. Maar het blijft belangrijk dat OC-gebruikers leren om hun volledige OC-systeem te gebruiken, zodat bij iedere activiteit kan worden gecommuniceerd.

Lees meer over wanneer je activiteitenkaarten en wanneer je je OC-systeem kan gebruiken


Communicatiepartner

Communicatiepartner

Communicatiepartners zijn alle belangrijke mensen die communiceren met mensen die OC gebruiken. Het opbouwen van goede communicatiepartnervaardigheden is van groot belang in alle OC-trajecten. Communicatiepartners:

  • Voegen pauzes in
  • Verlenen betekenis aan signalen
  • Modelleren
  • Gebruiken strategieën om op communicatie te reageren
  • Geven hints en moedigen aan

    Lees meer over de vaardigheden van communicatiepartners voor OC-leerlingen en voor alle OC-gebruikers


    Wachttijd

    Wachttijd

    Communiceren met OC kost tijd. Daarom is het belangrijk om gebruikers de tijd te geven om een gesprek te beginnen. Geef tijd om te verwerken wat er gezegd wordt en om berichten samen te stellen. Wacht en luister.

    Lees meer over wachttijd


    Betekenis geven

    Betekenis geven

    OC-gebruikers vertellen ons veel met hun lichaamstaal en gezichtsuitdrukkingen. Daar moeten we aandacht aan besteden. We verlenen betekenis als we zeggen “Ik zag je lachen, je laat weten dat je dit ‘LEUK’ vindt” (terwijl je ‘LEUK’ aanwijst op het OC-systeem).

    We verlenen ook betekenis aan hun pogingen om OC te gebruiken. Als ze een woord op hun OC-systeem aantikken, reageren we, ook al lijkt het willekeur.

    Lees meer over hoe je betekenis kan geven en bekijk dit filmpje (Engels, Nederlandse ondertiteling)


    Modelleren

    Modelleren

    Gebruik OC om OC aan te leren. Ondersteun je spraak door woorden op het OC-systeem aan te wijzen. OC-gebruikers leren door te zien hoe hun OC-systeem wordt gebruikt om echte boodschappen in de echte wereld te communiceren.

    Lees meer over modelleren en bekijk dit uitlegfilmpje (Engels, Nederlandse ondertiteling))


    Reactie strategieën

    Reactie strategieën

    Wanneer OC-gebruikers hun OC-systeem gebruiken is het belangrijk om:

    • Alle pogingen te erkennen en er op te reageren
    • Hun boodschap uit te breiden
    • Te laten zien hoe ze iets ook op een andere manier kunnen zeggen
    • Meer woorden te modelleren

    Jouw reactie is belangrijk!

    Lees meer over hoe je kan reageren


    Aanwijzingen

    We geven aanwijzingen om OC-leerlingen te helpen hun OC-systeem te gebruiken. Hierbij gebruiken we bij voorkeur gesproken of gebarende aanwijzingen. Vertel wat ze kunnen doen en laat het ze zien.

    Vermijd het gebruik van fysieke aanwijzingen (bijvoorbeeld de hand van de OC-leerling vastpakken en samen het OC-systeem bedienen)

    Lees meer over het geven van aanwijzingen


    Motorische planning

    Aanwijzingen
    Motorische planning

    Sommige OC-systemen houden rekening met motorische planning. Dit betekent dat bepaalt woorden altijd op dezelfde plek staan.

    Het is belangrijk dat kernwoorden op vaste plekken in het OC-systeem staan om motorische planning te bevorderen. Zo ontwikkel je motorische patronen en een motorisch geheugen.

    Lees meer over motorisch leren (Engels, externe link) en bekijk hoe dit in zijn werk gaat in Proloquo2Go


    Toegankelijke communicatie

    Toegankelijke communicatie

    Hier zijn 12 simpele manieren om communicatie toegankelijker te maken voor mensen die een OC-systeem gebruiken:

    1. Luister naar de OC-gebruiker
    2. Neem fysieke barrières weg
    3. Overleg hoe je de OC-gebruiker beter kan ondersteunen
    4. Reageer normaal op het communicatiesysteem
    5. Vertrouw en respecteer de OC-gebruiker
    6. Spreek met de OC-gebruiker, niet met de mensen om hen heen
    7. Pas je tempo aan
    8. Gebruik duidelijke geschreven en gesproken taal
    9. Gebruik waar nodig visuele hulpmiddelen
    10. Let op signalen van verwarring. Als het nodig is, herhaal iets dan of leg het uit
    11. Herhaal je boodschap waar nodig
    12. Zorg ervoor dat er alternatieve manieren zijn om te communiceren, zoals mail, online bestellen, enzovoorts.

    Lees meer over toegankelijke communicatie


    Parttime OC-gebruik

    Parttime OC-gebruik

    Sommige OC-gebruikers gebruiken hun OC-systeem slechts af en toe. Ze gebruiken OC alleen als spreken moeilijk of onbetrouwbaar is.

    Respecteer dat de OC-gebruiker zelf bepaalt hoe en wanneer hij OC gebruikt.

    Lees meer over parttime OC-gebruik


    OC-mentoren

    OC-mentoren

    Iedereen heeft baat bij een mentor! OC-gebruikers hebben meer mentoren en rolmodellen nodig.

    OC-mentoren kunnen andere OC-gebruikers steunen door:

    • Hun ervaringen te delen
    • Te luisteren
    • Advies te geven
    • Positieve rolmodellen te zijn
    • Hun persoonlijke ervaring te gebruiken om problemen op te lossen
    • De juiste vragen te stellen
    • Hun ervaring te delen op conferenties en in workshops

    Lees meer over OC-mentoren


    Deel vandaag nog

    Als je meer over OC-systemen wilt leren, dan zijn de OC-buzzwoorden een goed begin. Deel deze woorden vandaag nog!