Zo word je een supergoede gesprekspartner

Image of 4-year-old and communication partner

In de internationale maand van de ondersteunde communicatie 2016 hebben we besproken hoe je een goede gesprekspartner kunt zijn. Maar wij gaan niet voor goed, wij gaan voor SUPERgoed!

Jouw rol als gesprekspartner is namelijk van grote waarde. Wat je DOET, DENKT en hoe je REAGEERT is belangrijk en maakt het verschil; elke interactie is een MOGELIJKHEID.

De ideale eigenschappen van een goede gesprekspartner

  • Je veronderstelt vaardigheid: je vertrouwt op het vermogen van de ander om doeltreffend te leren communiceren
  • Je bent flexibel: je kunt je aanpassen aan elke situatie.
  • Je bent een volhouder: je geeft de communicatie nooit op.
  • Je bent consequent: je communiceert regelmatig en altijd op dezelfde manier.
  • Je bent betrokken en interactief: je stimuleert de ander om in elke situatie te communiceren.
  • Je bent geduldig: je last tijd in om communicatie de kans te geven.
  • Je zorgt dat de OC altijd beschikbaar is
  • Je biedt een degelijk OC-systeem aan dat gebaseerd is op kernwoorden.

Dit zijn de krachten van een communicatieheld!

Combineer je deze eigenschappen met modelleren, aanwijzingen geven en reageren, dan word je gegarandeerd een supergoede gesprekspartner!

Modelleren

Beginnende OC-gebruikers moeten met eigen ogen zien hoe communicatie met een OC-systeem eraan toegaat in dagelijkse gesprekken. Praat dus met hen door middel van OC. Als goede gesprekspartner modelleer je regelmatig en consequent op het OC-systeem. Hoe meer je modelleert, des te makkelijker het wordt, tot het vrijwel vanzelf gaat. Bovendien stel je de OC-gebruiker in staat om via zijn/haar systeem te communiceren over de dingen die hem/haar bezighouden.

Hoe pakt een supergoede gesprekspartner het modelleren aan? Hieronder hebben we onze tips op een rijtje gezet:

  • Modelleer regelmatig en consistent.
  • Modelleer in zoveel mogelijk verschillende situaties en omgevingen.
  • Je hoeft niet élk woord dat je wil zeggen te modelleren, maar modelleer in ieder geval de kernwoorden van de zin.
  • Modelleer één woord meer dan de OC-gebruiker zelf kan produceren.
  • Het is niet erg als de zin die je hebt gemodelleerd grammaticaal niet klopt.
  • Stel niet alleen maar vragen, maar maak ook opmerkingen en geef beschrijvingen.
  • Modelleer zoveel mogelijk functies van communicatie. Dus stel vragen, geef je mening, vertel nieuwtjes, voer een gesprek, etc.
  • Modelleer op het systeem van de OC-gebruiker, of op een papieren systeem.
  • Maak je niet druk als de OC-gebruiker niet kijkt terwijl jij modelleert; ga gewoon door.
  • Stop niet met modelleren. Zodra de OC-gebruiker zelf overweg kan met het hulpmiddel, houdt het modelleren niet op. Kies een andere aanpak; modelleer meer woorden en taalvormen.
  • Eén keer modelleren is nooit genoeg: herhaal keer op keer dezelfde woorden in dezelfde situaties.
  • Leer te modelleren zonder iets terug te verwachten; de OC-gebruiker zal niet altijd reageren of antwoorden.
  • De OC-gebruiker hoeft jouw modelleeractie niet precies na te doen.
  • Praat terwijl je modelleert: spreek uit wat je doet, welke mappen je opent om het juiste woord te vinden.
  • Modelleer in een langzaam tempo.

Als je niet precies weet welke woorden je het beste kunt modelleren, dan helpen de Core Word Planners and Core Word 5 Minute Fillers in the AssistiveWare Core Word Classroom(Engelstalig) je op weg. Daar vind je allerlei tips over de woorden die je kunt modelleren tijdens dagelijkse activiteiten, en uitleg over het waarom (denk bijvoorbeeld aan communicatiefuncties).

Aanwijzingen

We helpen onze OC-gebruikers natuurlijk regelmatig een handje om te communiceren via hun systeem.

De belangrijkste aanwijzing van een goede gesprekspartner is wachttijd: laat voldoende pauzes vallen. Geef OC-gebruikers meer tijd om te reageren voordat je een nieuwe aanwijzing aanbiedt, of de beurt in het gesprek van hen overneemt.

Er zijn verschillende manieren om een aanwijzing te geven:

  • Verbale aanwijzing - zoals 'Ga naar de kletswoorden om ons te vertellen wat je ervan vindt!'.
  • Gebarende aanwijzing - wijs bijvoorbeeld ter aansporing naar het OC-systeem.
  • Fysieke aanwijzing - neem bijvoorbeeld de hand van de OC-gebruiker om samen het woord aan te wijzen. Hoewel het verleidelijk is om altijd de hand van de OC-gebruiker vast te pakken om woorden te zeggen, is het beter om dit zoveel mogelijk te vermijden. Met modelleren leer je namelijk aantoonbaar effectiever vaardigheden aan.

Hoewel het verleidelijk is om altijd de hand van de OC-gebruiker vast te pakken om woorden te zeggen, is het beter om dit zoveel mogelijk te vermijden. Met modelleren leer je namelijk aantoonbaar effectiever vaardigheden aan.

En de laatste tip: geef niet teveel aanwijzingen en probeer het aantal terug te brengen naarmate de ontwikkeling vordert. Aanwijzingen zijn nuttig, maar modelleren zoals hierboven staat beschreven is absoluut de beste manier om de OC-gebruiker te leren communiceren.

Lees dit handige blogartikel over aanwijzingen geven. (Engelstalig)

Reageren

Een ander belangrijk punt is jouw reactie op de communicatiepogingen van de OC-gebruiker. Daarmee stimuleer je interactie en een natuurlijk gespreksverloop. Bovendien verschaft een goede reactie je meer mogelijkheden om te modelleren. Zo bouw je het taalgebruik steeds verder uit.

Dit zijn een paar onmisbare reactievormen:

  • Erkennen: je erkent alle communicatiepogingen.
  • Betekenis toekennen: je beschouwt de boodschap van de OC-gebruiker als betekenisvol.
  • Uitbreiden: je breidt de boodschap van de OC-gebruiker uit. Als hij/zij bijvoorbeeld 'meer' zegt, modelleer jij 'wil meer' op het OC-systeem.
  • Herformuleren: je herhaalt de boodschap van de OC-gebruiker in je eigen woorden, zodat hij/zij begrijpt dat er meerdere manieren zijn om iets uit te drukken. Als hij/zij bijvoorbeeld 'mijn beurt' zegt, reageer jij met 'Aha, je zegt dat jij dit ook wil doen' terwijl je 'jij' en 'doen' aanwijst op het OC-systeem.

Begin vandaag nog

Door na te denken over de manier waarop je modelleert, aanwijzingen geeft en reageert ben je fantastisch op weg om een supergoede gesprekspartner te worden.

~ Amanda Hartmann

Amanda is een logopedist met meer dan negentien jaar ervaring. Ze heeft op scholen gewerkt, gezinnen begeleid en is adviseur ondersteunde technologie geweest. Dankzij al die ervaringen ontdekte ze haar ware passie: werken met kinderen en jongvolwassenen met beperkingen en leerproblemen. Ze geeft college over ondersteunde communicatie aan de University of Queensland (Australië) en wil haar kennis van ondersteunde communicatie en geletterdheid het liefst met de hele wereld delen.

Share this page